HIMALAJSKIE KRÓLESTWA
Ladakh, Zanskar, Kaszmir - wyjazd krajoznawczy
Koszt wyprawy:
Ladakh, terytorium związkowe położone w najbardziej na północ wysuniętym regionie Indii, to miejsce o wyjątkowym charakterze.
Rozciągające się tu rozległe płaskowyże, ośnieżone szczyty Himalajów, krystalicznie czyste jeziora i surowe górskie doliny tworzą krajobraz o niemal metafizycznym pięknie.
Jednak Ladakh to nie tylko spektakularna przyroda – to również żywe centrum duchowości i kultury buddyzmu tybetańskiego.
Region ten od wieków pozostaje związany z tybetańską tradycją buddyjską – zarówno poprzez położenie geograficzne, jak i przez głębokie więzi historyczne i religijne. Na jego terenie znajdują się jedne z najstarszych i najważniejszych klasztorów buddyjskich, takich jak Hemis, Thiksey czy Alchi. Mnisi w tradycyjnych bordowych szatach, modlitwy niesione przez wiatr na kolorowych chorągiewkach i rytuały, które przetrwały w niemal niezmienionej formie przez stulecia – wszystko to tworzy niezwykły rytm życia Ladakhu.
Choć przez wieki pozostawał trudno dostępny, dziś Ladakh przyciąga pielgrzymów, duchowych poszukiwaczy i podróżników z całego świata – nie tylko ze względu na swoje krajobrazy, ale i z powodu autentycznej, głęboko zakorzenionej tradycji duchowej.
Ladakh został otwarty dla zagranicznych turystów dopiero w 1974 roku. Region był odcięty od reszty świata – panowały surowe warunki, a brak dróg utrudniał komunikację. Zimą wiele wiosek znikało za ścianą śniegu i nie istniało w żadnej komunikacyjnej rzeczywistości. Dzisiaj prowadzą tu wysokogórskie drogi przecinające przełęcze, które kiedyś były trasami karawanowymi. Przez część roku są zamknięte z powodu opadów śniegu i nieprzejezdnych odcinków. Podróż w ten region nie jest łatwa, ale daje dostęp do miejsc, które przez stulecia żyły własnym rytmem, z dala od wpływów z zewnątrz.
Zanskar
jeszcze bardziej odizolowany niż Ladakh, przez długi czas pozostawał zamkniętą doliną – trudno dostępną, z minimalną infrastrukturą i zimą niemal całkowicie odciętą od świata. Do położonego w naturalnej jaskini klasztoru Phuktal jeszcze do niedawna można było dotrzeć jedynie pieszo, po kilku dniach wędrówki w wymagającym, górskim terenie. Zimą jedyną drogą łączącą dolinę z resztą świata była zamarznięta rzeka, która na krótki czas stawała się lodowym traktem – chadarem.
Z Ladakhu do Srinagaru wiedzie jedna z najbardziej spektakularnych tras w Indiach – prowadząca przez wysokogórską przełęcz Zoji La, położoną na wysokości ponad 3500 m n.p.m.
To przejazd przez surowy, niemal księżycowy krajobraz Ladakhu – skaliste zbocza, doliny i lodowce – aż po nagłe zejście w dół, ku zieleni Kaszmiru. Wraz z wysokością zmienia się wszystko: pojawiają się lasy, strumienie, pola uprawne, a chłodne, suche powietrze ustępuje wilgoci i zapachowi żywicy.
Droga ta jest jedną z nielicznych arterii łączących Ladakh z resztą kraju. Od późnej jesieni do wiosny bywa całkowicie nieprzejezdna, zasypana śniegiem.
Srinagar – stolica Kaszmiru
Srinagar położony w dolinie otoczonej górami, nad brzegiem jeziora Dal, przypomina zupełnie inny świat niż surowy, wysokogórski Ladakh. Tu krajobraz staje się łagodniejszy: zielone łąki, kwitnące ogrody, sady morelowe i jabłonie, woda, drzewa, ptaki. Po suchych i pustynnych przestrzeniach Ladakhu, Kaszmir zaskakuje bujnością i kolorem.
W XIX wieku brytyjscy urzędnicy i wojskowi przyjeżdżali do Srinagaru w czasie monsunu, uciekając z dusznych równin północnych Indii. Ponieważ nie mogli posiadać ziemi, zaczęli budować domy na wodzie – luksusowe, rzeźbione z drewna houseboaty: łodzie mieszkalne z werandą, salonem i kuchnią, które do dziś przycumowane są do brzegów jeziora. Wokół nich – całe wodne życie miasta: pływające warzywne targi, szkoły, sklepy, a także zwykłe domy na łodziach, w których żyją całe rodziny.
Jezioro, w którym odbija się niebo i Himalaje – to inne oblicze północnych Indii, bliższa Persji niż Delhi. Srinagar jest miejscem pełnym historii, urody i melancholii – delikatnym jak mgła unosząca się nad wodą.
Program
1 dzień
WYLOT DO INDII
2 dzień
PRZYLOT DO DELHI
Po przyjeździe – przejazd do hotelu i chwila na odpoczynek. Następnie wyruszamy na zwiedzanie stolicy Indii. Od szerokich alei Nowego Delhi po wąskie uliczki i zaułki Starego Delhi – każda dzielnica opowiada inną historię.
Old Delhi to labirynt uliczek, nad którymi ciągną się plątaniny kabli, zapach przypraw unosi się w powietrzu, a gwar ulicy nie cichnie przez cały dzień. Zwiedzimy okolicę Czerwonego Fortu i słynny meczet Jama Masjid, wybierzemy się na przejażdżkę rikszą po Chandni Chowk – jednej z najstarszych i najbardziej ruchliwych ulic handlowych Indii. Rowerowa riksza to okazja, żeby z bliska zobaczyć codzienne życie: stragany z biżuterią, ubraniami i jedzeniem, warsztaty jubilerskie, sklepy z kadzidłami, księgarnie i stoiska ze słodyczami.
Nocleg: hotel w Delhi
3 dzień
DELHI – LEH – LOT
Rano po śniadaniu transfer na lotnisko i przelot do Leh. Przy dobrej pogodzie zobaczymy spektakularne widoki na zachodni kraniec wielkiego łańcucha himalajskiego.
W południe dolecimy do Leh (3505 m n.p.m.). Relaks w hotelu i spacer po okolicy, zwiedzimy centrum miasteczka, starą dzielnicę i targ tybetański. Będziemy się aklimatyzować do zmiany wysokości.
Nocleg: hotel w Leh
4 dzień
LEH
Po śniadaniu wyjazd do pałacu w Stok, wybudowanego w 1825 roku przez króla Tsespala Tondupa Namgyala. Obecnie pełni funkcję rezydencji potomków dynastii Namgyal i zawiera niewielkie muzeum z pamiątkami po rodzinie królewskiej.
Następnie odwiedzamy klasztor Thiksey – jeden z najbardziej rozpoznawalnych kompleksów klasztornych w dolinie Indusu. Należy do szkoły gelugpa i został założony w XV wieku. Znajduje się tu kilkupiętrowa świątynia z 15-metrowym posągiem Buddy Maitreji oraz biblioteka uznawana za jedną z najbogatszych w regionie.
Po powrocie do Leh: wizyta w Shanti Stupie, wzniesionej na wzgórzu jako symbol pokoju – punkt widokowy z panoramą na dolinę i miasto,
zwiedzanie Pałacu w Leh – 9-piętrowej budowli z XVII wieku, z której rozciąga się widok na całe miasto i otaczające je góry. Pałac był rezydencją dynastii Namgyal przed przeniesieniem dworu do Stok.
Zachód słońca oglądamy z punktu widokowego przy świątyni Tsemo Maitreya – najwyżej położonego miejsca w Leh.
Nocleg: hotel w Leh
5 dzień
LEH – DOLINA NUBRY PRZEZ PRZEŁĘCZ KHARDUNG LA (130 KM / 5 GODZ.)
Przejazd przez słynną przełęcz Khardung La (5 602 m n.p.m.), uznawaną przez długi czas za najwyższą przejezdną drogę świata. Droga ta, wijąca się wśród nagich, skalistych szczytów, oferuje niezwykłe widoki i jest jednym z symboli Ladakhu – nie tylko z uwagi na wysokość, ale też na swoją historię i strategiczne znaczenie.
Zjazd do Doliny Nubry, zielonej i żyznej krainy, gdzie rzeki Shyok i Nubra łączą się, tworząc szerokie doliny pełne gajów drzew morelowych i pól jęczmienia, poprzecinanych strumieniami.
Zwiedzanie klasztoru Diskit, największego i najstarszego klasztoru w dolinie. Wzniesiony na skalistym zboczu, góruje nad okolicą i oferuje panoramiczne widoki na dolinę. W jego pobliżu znajduje się monumentalna, 32-metrowa statua Buddy Maitrei, patrząca na północ, w kierunku granicy z Chinami.
Po południu wizyta na wydmach w Hunder – pustynny krajobraz pośród gór, gdzie żyją baktariańskie wielbłądy, z charakterystycznymi dwoma garbami. Możliwość przejażdżki na wielbłądzie to niecodzienne doświadczenie, szczególnie na tej wysokości i w tak niezwykłej scenerii.
Nocleg: namioty glampingowe w Dolinie Nubra
6 dzień
DOLINA NUBRY: WIOSKI SUMUR I PANAMIK, KLASZTORY ENSA I SAMSTANLING
Tego dnia zapuścimy się głębiej w Dolinę Nubry, odwiedzając jej mniej uczęszczane zakątki. Zajrzymy do wioski Sumur, położonej po „lewej” stronie rzeki Shyok – spokojnej, tradycyjnej osady z zabudową typową dla regionu. W pobliżu znajduje się klasztor Samstanling, otoczony przez topole i pola jęczmienia. To aktywne centrum religijne i edukacyjne związanego ze szkołą gelugpa – mieszka tu kilkudziesięciu mnichów, a z dziedzińca klasztoru rozciąga się widok na dolinę i otaczające ją szczyty.
Następnie przejazd do Panamik – to najwyżej położona miejscowość dostępna dla obcokrajowców w tej części Doliny Nubry. Znana jest z gorących źródeł siarkowych, do których można podejść lub po prostu usiąść w ich pobliżu i poczuć intensywny zapach siarki, unoszący się znad parującej wody. Tutejsze źródła od wieków są wykorzystywane lokalnie ze względu na swoje właściwości zdrowotne.
Jeśli warunki pozwolą, odwiedzimy również klasztor Ensa – położony na skalistym wzgórzu, z widokiem na dolinę rzeki Nubry. To jedno z bardziej odosobnionych miejsc, do których prowadzi wąska droga, a cisza i surowy krajobraz podkreślają jego kontemplacyjny charakter. Klasztor należy do szkoły drukpa kagyu i jest rzadko odwiedzany przez turystów.
Nocleg: namioty glampingowe w Dolinie Nubry
7 dzień
DOLINA NUBRY – JEZIORO PANGONG PRZEZ DOLINĘ SHYOK (180 KM / 6–7 GODZ.)
Malownicza i emocjonująca trasa wzdłuż rzeki Shyok. Przyjazd nad jezioro Pangong (4 350 m n.p.m.) JEZIORO PANGONG to endoreiczne jezioro ma 134 kilometrów długości i rozciąga się od Indii po Tybet, z czego dwie trzecie leży w tym ostatnim. Ze względu na swoją wysokość, temperatura waha się tutaj od -5°C do 10°C, w wyniku czego jezioro zamarza całkowicie podczas zim pomimo zasolenia. Unikalną cechą jeziora jest jego zmienność kolorystyczna: od lazurowego przez jasnoniebieski do zielonego i szarego.
Nocleg: obozowisko nad jeziorem Pangong
8 dzień
PANGONG – LEH PRZEZ PRZEŁĘCZ CHANG LA (160 KM / 6 GODZ.)
Po śniadaniu ruszamy w drogę powrotną do Leh przez jedną z najwyżej położonych przejezdnych przełęczy świata – Chang La (ok. 5 360 m n.p.m.). Droga prowadzi przez surowe, pustynne krajobrazy Ladakhu, a przy dobrej pogodzie oferuje spektakularne widoki na ośnieżone szczyty i szeroką dolinę Indusu.
Po drodze zatrzymujemy się w klasztorze Hemis, jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych ośrodków buddyzmu tybetańskiego w Ladakhu. Zbudowany w XVII wieku przez króla Sengge Namgyala, ukryty jest w bocznej dolinie, z dala od głównych szlaków. Jest siedzibą szkoły drukpa kagyu, a jego zwierzchnik ma zwierzchność nad wieloma klasztorami i eremami w całym regionie – od Zanskaru po dolinę Markha.
Hemis słynie z dorocznego festiwalu tanecznego (Hemis Tsechu) ku czci Guru Padmasambhavy, podczas którego mnisi wykonują tańce w maskach - cham na dziedzińcu klasztoru. To również miejsce, gdzie znajduje się jedna z największych posągowych reprezentacji Guru Rinpocze w Ladakhu, a także imponująca kolekcja thank, starodruków i rytualnych masek.
Po zwiedzaniu powrót do Leh.
Nocleg: hotel w Leh
9 dzień
LEH
Eksploracja. Czas wolny, moment, żeby bez planu powłóczyć się po uliczkach starego miasta, zajrzeć do lokalnych sklepików, pójść na targ tybetański, do księgarni, zjeść ciepły placek z pieca, posiedzieć w knajpce na dachu.
Nocleg: hotel w Leh
10 dzień
LEH – LAMAYURU (125 KM / 5 GODZ.)
Przejazd do Lamayuru przez Patthar Sahib, Magnetic Hill, zbieg rzek Zanskar i Indus, klasztory Likir i Alchi.
Tego dnia wyruszamy z Leh w stronę Lamayuru. Po drodze zatrzymujemy się w kilku miejscach:
Gurudwara Patthar Sahib – świątynia sikhijska zbudowana w miejscu, które według tradycji związane jest z pobytem Guru Nanaka na tych terenach.
Magnetic Hill – miejsce, gdzie ukształtowanie terenu tworzy złudzenie optyczne: droga wygląda na wznoszącą się, choć faktycznie opada. Pojazdy pozostawione na luzie wydają się same „toczyć pod górę”.
Zbieg rzek Zanskar i Indus – punkt widokowy, z którego dobrze widać połączenie dwóch głównych rzek regionu, różniących się kolorem i charakterem nurtu.
W dalszej części dnia odwiedzamy dwa klasztory:
Likir – klasztor szkoły gelugpa, założony w XI wieku. Obecny wygląd pochodzi z XVIII wieku. Znajduje się na wzgórzu z widokiem na dolinę i wyróżnia się dużym posągiem Buddy Maitreji na otwartym powietrzu.
Alchi – zespół świątynny założony w XI wieku przez Rinchen Zangpo. Znany z unikalnych fresków i rzeźb w stylu kaszmirskim. W odróżnieniu od większości ladakhijskich klasztorów Alchi leży na płaskim terenie, tuż przy wiosce.
Dzień kończymy wizytą w klasztorze Lamayuru, jednym z najstarszych w Ladakhu. Powstał w XI wieku z inicjatywy Naropy i położony jest na wysokości 3520 m n.p.m. Dawniej składał się z pięciu dużych budynków – do dziś przetrwał jeden, który nadal pełni funkcję świątyni i klasztoru. To największy klasztor w regionie, zamieszkiwany obecnie przez około 150 mnichów.
Nocleg: hotel w Lamayuru
11 dzień
LAMAYURU – RANGDUM – PADUM (DOLINA ZANSKAR) (ok. 250 KM / 10 GODZ.)
Wcześnie rano wyruszamy z Lamayuru w kierunku Padum – głównego ośrodka w dolinie Zanskar. Czeka nas długi, ale jeden z najbardziej spektakularnych przejazdów całej trasy. Prowadzi przez górskie przełęcze, wysokie doliny i rozległe, trudnodostępne tereny.
Trasa wiedzie przez przełęcz Sirsir La (około 4 800 m n.p.m.) oraz dolinę rzeki Suru. Po drodze mijamy Rangdum – niewielką osadę z klasztorem szkoły gelugpa, położonym na samotnym wzgórzu na wysokości ponad 3 600 m n.p.m. Otoczony surowym, niemal księżycowym krajobrazem, klasztor Rangdum to jedno z najbardziej odosobnionych miejsc w regionie. Pełni zarówno funkcję duchowego ośrodka, jak i ważnego punktu na trasie do Zanskaru.
Po południu dojazd do Padum, niewielkiego miasteczka i administracyjnej stolicy doliny. Tu rozpoczynamy dalsze poznawanie tego rzadko odwiedzanego regionu Ladakhu.
Nocleg: hotel w Padum
12 dzień
PADUM – ANMO – TREKKING DO KLASZTORU PHUKTAL (TREKKING + PRZEJAZD)
Przejazd do wioski Anmo lub Cha (3–4 godz.), trekking do klasztoru Phuktal (3–4 godz. pieszo).
Klasztor Phuktal to jedno z najbardziej spektakularnie położonych miejsc w całym Ladakhu. Zbudowany na zboczu klifu, przy wejściu do naturalnej jaskini, wygląda jakby wyrastał wprost ze skały. Leży w odległym regionie Zanskar, dostępny jedynie pieszo – kilka dni marszu z najbliższej drogi.
Klasztor należy do szkoły gelugpa i do dziś jest zamieszkany przez mnichów. Uważa się, że jaskinia, wokół której powstał, była miejscem medytacji już w czasach przedbuddyjskich.
Phuktal to miejsce pełne ciszy, odosobnienia i surowego piękna – docierają tam tylko ci, którzy naprawdę tego chcą.
Nocleg: home stay prowadzony przez mnichów w Phuktal
13 dzień
TREKKING POWROTNY DO ANMO – PRZEJAZD DO PADUM
Powrót pieszo do Anmo i przejazd z powrotem do Padum.
Nocleg: hotel w Padum
14 dzień
PADUM – RANGDUM – KARGIL (ok. 240 KM / 9 GODZ.)
Powrót do Kargil tą samą niezwykłą trasą przez dolinę Zanskar, przełęcz Pensi La i wioski Rangdum, Parkachik oraz Sankoo. Po raz ostatni mijamy surowe krajobrazy regionu Zanskar.
W Rangdum zatrzymujemy się na chwilę, by raz jeszcze spojrzeć na samotnie stojący klasztor i rozległe przestrzenie, które rozciągają się wokół niego.
Przyjazd do Kargil – górskiego miasteczka w zachodnim Ladakhu, położonego nad rzeką Suru, na ważnym szlaku pomiędzy Leh a Srinagarem. Przez wieki było to kluczowe miejsce handlu między Kaszmirem, Tybetem i Azją Środkową – karawany z wełną, solą, przyprawami i jedwabiem zatrzymywały się tu w drodze przez Himalaje. Dziś Kargil jest punktem łączącym dwa zupełnie różne światy – buddyjski Ladakh i muzułmański Kaszmir.
Nocleg: hotel w Kargil
15 dzień
KARGIL – DRASS – SONAMARG – SRINAGAR (ok. 220 KM / 6–7 GODZ.)
Po drodze przejeżdżamy przez Drass, położone na wysokości ok. 3 300 m n.p.m. To teren historycznie związany z konfliktem w Kaszmirze, dziś znany z pomnika upamiętniającego poległych żołnierzy (Kargil War Memorial).
Dalsza trasa prowadzi przez Sonamarg – miejscowość na wysokości ok. 2800 m n.p.m., uważaną za naturalną bramę do doliny Kaszmiru. Nazwa oznacza dosłownie „łąkę złota”. Region słynie z zielonych łąk, lasów, rzek i widoków na lodowce. To popularne miejsce wypadowe na krótkie trekkingi oraz przejażdżki konne, chętnie odwiedzane latem przez turystów z całych Indii. Po pustynnym, suchym krajobrazie Ladakhu, Sonamarg wyraźnie zmienia klimat – jest zielono, wilgotno i gęsto zalesione.
Wjazd do Srinagaru to wyraźna zmiana nie tylko krajobrazu, ale też kultury. Stolica Kaszmiru to miasto jezior, kanałów i drewnianych domów. Wyróżnia się islamską architekturą, śladami epoki Mogołów i intensywnym handlem przyprawami – szczególnie szafranem i jabłkami z okolicznych sadów. Na tle Ladakhu to zupełnie inne doświadczenie – Srinagar ma inny rytm, zapach i sposób bycia.
Nocleg: łódź mieszkalna (houseboat) Srinagar
16 dzień
SRINAGAR
Dzień poświęcony zwiedzaniu Srinagaru – miasta o zupełnie innym charakterze niż Ladakh. Tutejsza architektura, ogrody i codzienność odzwierciedlają wpływy kultury islamskiej, perskiej i kaszmirskiej.
Odwiedzamy słynne ogrody Mogołów:
Nishat Bagh – ogród z widokiem na jezioro Dal, z tarasami i alejami drzew.
Chashma Shahi – niewielki ogród znany z naturalnego źródła wody pitnej.
Shalimar Bagh – największy z trzech, założony przez cesarza Jahangira dla swojej żony Nur Jahan.
Następnie wizyta w świątyni Shankaracharya, położonej na wzgórzu nad miastem. Z tarasu świątyni rozciąga się widok na całe jezioro Dal i zabudowę Srinagaru.
Po południu rejs łodzią shikara po jeziorze Dal – tradycyjną, ręcznie rzeźbioną łódką. To spokojna przejażdżka, podczas której można zobaczyć codzienne życie mieszkańców jeziora: pływające ogrody, wodne targi, szkoły i domy na palach.
Wieczorem powrót na houseboat, czyli łódź mieszkalną, zakotwiczoną przy brzegu jeziora Dal lub Nigeen. To jedna z bardziej charakterystycznych form noclegu w Srinagarze – drewniane, rzeźbione wnętrza, herbata z szafranu i dźwięki miasta dochodzące zza wody tworzą atmosferę, której nie oferuje żaden hotel. To coś pomiędzy pensjonatem a domem – z lokalną gościnnością i spokojem.
Nocleg: houseboat Srinagar
17 dzień
SRINAGAR – DELHI pociąg
Podróż pociągiem ze Śrinagaru do Delhi to jedna z najpiękniejszych tras kolejowych w Indiach. Przejazd obejmuje odcinek przez nowy most kolejowy nad rzeką Chenab – najwyższy most kolejowy na świecie, wznoszący się 359 metrów nad doliną rzeki, czyli o 35 metrów wyżej niż wieża Eiffla. Trasa podzielona jest na dwa etapy: pierwszy odcinek prowadzi ze Śrinagaru do Katry (Jammu), a potem nocna podróż pociągiem do Delhi.
18 dzień
DELHI
Po przyjeździe – przejazd do hotelu i chwila na odpoczynek. Objazd po Nowym Delhi, gdzie znajdują się budynki rządowe - Pałac Prezydenta, parlament i Brama Indii.
Zakupy, czas wolny.
Nocleg: hotel Delhi
19 dzień
POWRÓT DO POLSKI
Wyjazd prowadzi
świadczenia
Koszt wyprawy:
Cena obejmuje:
Cena nie obejmuje:
